W obronie polityki.. przed politykami

„Polityka jest to coś takiego, do czego żaden porządny człowiek nie powinien się wtrącać”  – pada z przekąsem z ust jednego z bohaterów „Wymarzonego domu Ani” autorstwa Lucy Maud Montgomery. I trudno obyć się wrażeniu, że dzisiaj – blisko sto lat później od czasów tej znakomitej pisarki, która powołała do życia Anię z Zielonego Wzgórza, stwierdzenie to niestety staje się coraz bardziej trafne. W tym poście jednak nie chciałbym polemizować, na ile ludzie „porządni” – ideowi, z silnym kręgosłupem moralnym i ambicją kształtowania rzeczywistości – nie powinni się wcale zbliżać do świata polityki i na ile jest to tak naprawdę możliwe, aby pozostać całkowicie od polityki neutralnym. Albo jak spojrzeć na tę kwestię w świetle autorytetu Biblii? Jaką postawę wobec polityki i polityków powinien przyjąć chrześcijanin? Czy Bóg w swoim Słowie daje nam wskazówki, który ustrój polityczny jest tym właściwym?!  .. – tak, to mogą być tematy na jeden z kolejnych artykułów😉.

Tymczasem dzisiejszy post potraktujmy jako wstęp i próbę odpowiedzenia na podstawowe pytanie, czym tak naprawdę ta nieszczęsna polityka jest? Co się kryje pod tym pojęciem i dlaczego jest wokół niego tyle zamieszania?

Photo by Element5 Digital on Pexels.com

Do refleksji na ten temat skłoniły mnie wypowiedzi z ostatnich dni, zasłyszane oczywiście w kontekście obecnej sytuacji niepewności, kryzysu zdrowia i gospodarki, czy też forsowanych wbrew rozsądkowi wyborów bez kampanii.. I nie byłoby w tych wypowiedziach może nic dziwnego, gdyby nie padały z ust.. polskich polityków, którzy – nie wiem, na ile wszyscy świadomie – sami sprowadzają pojęcie polityki do znaczenia, jakiego w swoim założeniu nigdy miało nie mieć..

Oto kilka przykładów (bez nazwisk, bo są one tutaj kompletnie nieistotne, bo podobne cytaty można znaleźć po każdej ze stron naszej trzeszczącej w posadach politycznej sceny):

„Zarzuty te nie są słuszne w sensie merytorycznym, ale mogą być prawdziwe w sensie politycznym

– w kontekście krytyki pod adresem (braku) działań instytucji unijnych wobec pandemii –

Skończmy z politykowaniem, wznieśmy się ponad podziały!”

– w kontekście dowolnym 😊 –

„Czas na walkę o życie, nie na politykę

– stwierdził pewien minister obrony.. –

„Dzisiaj pora na to, aby wyjść z ram polityki, aby stać się współodpowiedzialnym za funkcjonowanie państwa”

– wypowiedź z mównicy sejmowej podczas debaty nad >tarczą 2.0< –

Czy to lapsusy językowe, czy jednak polityka to już w powszechnym dla wszystkich znaczeniu – nie tylko sfrustrowanych wyborców i fanów „House of Cards”, ale również tych, którzy ją uprawiają i na niej zarabiają – oderwany od rzeczywistości matrix, tylko świat gierek, rządzący się kompletnie innymi prawami, wyzbyty z prawdy, odpowiedzialności i profesjonalizmu?! Czy jedynym słusznym podsumowaniem są słowa nieocenionego George’a Orwella (jestem fanem jego „Folwarku zwierzęcego” i „Roku 1984”!)?

„Polityka została wymyślona po to, aby kłamstwo brzmiało jak prawda”

Nie jestem publicystą ani politologiem, nie zamierzam zagłębiać się w meandry teorii politycznej, analiz transformacji ustrojowych. Ale jestem obywatelem, który obserwuje, co się dzieje. Nie mam najmniejszego zamiaru być adwokatem żadnego z polityków, natomiast spróbuję w telegraficznym skrócie obronić samą sztukę polityki w swoim znaczeniu i idei, skoro już nawet politycy poddali się i nadali jej wyłącznie błotniste znaczenie..

Dlatego najlepiej sięgnę do źródła: otóż terminem polityki (gr. politiká) określano na początku po prostu elementy życia wspólnoty (polis), takie jak uczestnictwo w zgromadzeniach, wyborach, wydawanie wyroków sądowych lub pełnienie funkcji publicznych.

Polityka w swoich początkach była też nierozerwalnie związana ze sztuka retoryki, od polityków oczekiwało się mistrzowskiego władania słowem. Na największy szacunek mógł liczyć nie ten, kto opanował sztuki walki, wiedzę medyczną, ale właśnie ten, kto posiadł dar wymowy. Ten mógł posiąść wiedzę i przede wszystkim władzę. Wiem, trudno to odnieść do dzisiejszego „klucza” kariery politycznej, słysząc nieprzekonującą paplaninę i wystąpienia, które przypominają raczej sprzeczki z piaskownicy..

Wg Encyklopedii PWN pod pojęciem polityki w rozumieniu potocznym kryje się:

  • umiejętność sprawowania władzy publicznej
  • umiejętność skutecznej realizacji wyznaczonych celów społecznych w podzielonym, zróżnicowanym społeczeństwie
  • zdolność mobilizowania członków zbiorowości do wspólnego wysiłku na rzecz celów społecznych
  • zdolność zyskiwania posłuchu ludzi dla decyzji władzy

Znów zaskoczeni? Przyznacie, że szczególnie trzy pierwsze rozwinięcia tej definicji brzmią całkiem pozytywnie i nijak nie pasują do kontekstu, w jakim zostały użyte w cytowanych wypowiedziach. A tym bardziej, kiedy przemieścimy się w czasie i przestrzeni, by stanąć na bruku starożytnego greckiego forum, i usłyszeć jak Platon idealistycznie określa politykę, jako dążenie do realizacji idei dobra!

Co do czwartego encoklypedycznego rozwinięcia, to faktycznie pachnie manipulacją i socjotechniką, jeśli decyzje władze są motywowane czymś innym, niż dobrem społeczeństwa.. I najwidoczniej to znaczenie wysuwa się coraz częściej na pierwszy plan, stąd polityka to ciągłe gierki, konflikty i podgrzewanie podziałów..

Photo by Savvas Stavrinos on Pexels.com

Jako ciekawostkę dodam, że – podobnie jak pod jednym naszym słowem miłość, w nowotestamentowym języku greckim mogą kryć się aż cztery różne pojęcia (eros, filia, storge i agape), tak Anglicy – nie tylko wymyślili kilkanaście słów określających deszcz (!) – ale też na określenie różnych odcieni polityki mają trzy bliźniacze określenia: podstawowe normy i instytucje (polity), interesy zbiorowe i podejmowanie decyzji (politics) oraz sferę realizacji zadań, interwencji i planowania (policy).

Spójrzmy jeszcze wspólnie do Słownika Języka Polskiego😉 na znaczenie słowa politykować, otóż to inaczej:

  • «rozprawiać na tematy polityczne»
  •  «postępować przezornie i sprytnie, by się nikomu nie narazić» (!)
  • «zajmować się polityką»

To smutne, jak wszyscy pogodziliśmy się – oczywiście nauczeni niestety doświadczeniem – że w dzisiejszej polityce nie ma miejsca dla rzeczowej, merytorycznej dyskusji i wyrażania przez polityków zdania własnego, zamiast partyjnego bełkotu..

Photo by energepic.com on Pexels.com

Podsumowując ten spontaniczny wywód adwokacki😉: polityka  może być czymś dobrym; polityka to z założenia szlachetne i potrzebne umiejętności – tak długo jak zależy na nich ludziom, którzy ją tworzą.

Nie zmieniajmy znaczenia słowa polityka, żeby tylko uniknąć nazwania po imieniu kłamstwa, hipokryzji, błazenady i zła. Bo to nie fair wobec tych, których nie zobaczymy na pierwszych stronach gazet, a którzy – mam jeszczę tę wątłą nadzieję – stanowią wciąż jakiś ułamek świata polityki i zajmują się nią, bo pragną „skutecznie realizować cele społeczne w podzielonym, zróżnicowanym społeczeństwie”. Społecznicy, lokalni urzędnicy, managerowie. To trochę tak, jakby całą modę równać z wyzyskiem i kiczem, tylko dlatego że na pierwszy plan świata mody wysuwają się wielkie korporacje i projektanci stawiający głównie na szokowanie odbiorców.

Jak powiedział Tadeusz Kościuszko – bezspornie jeden z największych polskich mężów stanu w historii:

Nie może się naród ocalić bez rządu, ale rząd nie może być czynny bez zaufania, posłuszeństwa i gorliwości ludu.

Dlatego miejmy nadzieję, że wciąż coś może zależeć od nas, pamiętajmy, że ktoś to pokolenie polityków musiał wychować.. Znaczenie i kształ polityki chociaż w pewnym stopniu są uwarunkowane tym, kogo do niej wpuszczamy i jak konsekwentnie egzekwujemy – nie tylko krytykując – prawdziwe działania od tych, którzy za tę politykę odpowiadają. To powinna być obustronna odpowiedzialność, żeby polityka odzyskała dawne lepsze imię..

Masz inną opinię, chciałbyś pogłębić ten temat? Zapraszam do komentowania i dyskusji!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s